Televizyon ve buzdolabı gibi ev hayatının değişmez ürünlerinden biri hâline gelen klimada soğuk savaş yaşanıyor. Büyüyen pazarda Arçelik ve Vestel'in açtığı antidamping davası tüketiciler için ne anlama geliyor?

       Yaz aylarının değişmez tüketim ürünlerinden biri hâline gelen klimalar artık dört mevsim kullanılabiliyor. Isıtma ve soğutma özelliğinin yanı sıra hava temizleme özelliğine de sahip klimalar, lüks tüketim ürünü olmaktan çıktı. Büyüyen pazardaki rekabet, uluslararası bir savaş başlattı. Bu durum fiyatların yeniden yükselmesine neden olacak.
    
     Ekolojik dengenin bozulması insan yaşamını da olumsuz etkiliyor. Değişen iklim koşulları, klima üreticilerinin önem kazanmasına sebep oldu. Küresel ısınma ve sera etkisi insanların ofis, dükkân ve evlerini küçük birer sauna hâline getirince klima satışları son on yılda tavan yaptı. Büyüyen küresel pazarın oyuncuları, sadece serinlemek için kullanılan klimaları geliştirerek dört mevsim kullanabilen araçlara dönüştürdü. Her mevsim kullanılabilme özelliğine kavuşan klimalar, sadece üst gelir grubunun değil, orta gelir grubunun da tercih ettiği bir ürün artık. Beyaz eşya bayileri, önceki yıllarda yaz mevsimiyle birlikte artan klima satışlarının artık her mevsime yayılmaya başladığına dikkat çekiyor. Beyaz eşya pazarında payını en çok büyüten sektör olarak dikkat çeken klima sektörü, 650 milyon dolarlık büyüklüğe erişti. Klima pazarı, düşük kur ve ekonomideki bahar havası nedeniyle iki yılda sektör ortalamasının üzerinde bir büyüme gerçekleştirdi. Durum böyle olunca rekabet ve paylaşım savaşı da amansız bir mücadeleye dönüştü. Türkiye klima pazarının iki önemli aktörü Arçelik ve Vestel’in, Çin kaynaklı klimaların pazarı yavaş yavaş ele geçirmeye başlaması üzerine açtıkları antidamping davası da bunun en iyi örneği oldu. Aksiyon, klima sektöründe yaşanan sıcak gelişmeleri ve savaşı mercek altına aldı.
    
750 milyon dolarlık büyüyen pazar
      Geçen yıl ülkemizde 743 bin split (duvara monte, ev tipi) klima üretildi. İthalleri dahil 753 bin klima satıldı. 650 milyon dolarlık ciroya ulaşan pazarın bu yıl da yüzde 20 seviyesinde büyümesi bekleniyor. Yılsonuna kadar 750 milyon dolara ulaşması öngörülen klima pazarında ciddi bir rekabet yaşanıyor. Türkiye’deki split klima pazarının amiral gemileri Vestel ve Arçelik’in Dış Ticaret Müsteşarlığı’na (DTM) başvurarak antidamping soruşturması açtırması pazardaki savaşın boyutlarını gözler önüne seriyor. Grosmarketlerin reyonlarında da boy göstermeye başlayan Uzakdoğu menşeli klimaların ciddi alıcı bulması iç pazardaki şirketleri endişelendiriyor. 300 ila 1500 YTL arasında değişen fiyatlarla pazarda alıcı bulan klimaların bilinçli tercihlerle değil, çoğu zaman sadece “bir klima cihazım olsun” mantığı ile tercih edilmesi Çin ürünlerini cazip kılıyor. Halen ülke genelindeki 16 milyon konutun sadece yüzde 2’sinde yer bulan klima konforunun önümüzdeki yıllarda her evde yaşanması bekleniyor. Klima yaygınlığının bu kadar düşük olmasına karşın talebin yüksekliği Türkiye pazarını yerli ve yabancı firmalar için daha cazip hâle getiriyor. İş yerlerinde ve konutlarda klima talebinin artmasında son yıllarda bu cihazların fiyatlarının düşmesinin de rolü büyük.
    
     Baymak Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Murat Akdoğan, dünya üzerinde satılan 100 klimadan 85’inin Çin Halk Cumhuriyeti’nde üretildiğine dikkat çekiyor. Klima fiyatlarının tüketiciler lehine gerilemesinde bu ülkenin üretim kapasitesinin önemli rol oynadığını vurguluyor. Son üç yılda klima ithalatının ciddi artmasıyla tüketicilerin erişiminin kolaylaştığını anlatan Akdoğan, buna karşın Çin malı klimaların yerli üreticilere ciddi zarar verdiğinin altını çiziyor. Dr. Akdoğan, açılan antidamping davaları ve Çin para birimi Yuan’daki devalüasyon beklentilerinin önümüzdeki yıl klima fiyatlarının dolar bazında artmasına neden olacağını ifade ediyor. Dr. Akdoğan fiyatların dolar bazında en az yüzde 50’lik bir artış göstereceğini öngörüyor.
    
Fiyat değil, doğru yerden ve doğru hizmetle almak önemli
      Mitsubishi KlimaPlus Genel Müdürü Yenal Altaç da keşif ve montaj hizmetinin önemine vurgu yapıyor. “Bu teknik bir meseledir. Yanlış yere montaj cihazın kapasitesini yüzde 25 azaltabilir.” diyen Altaç, cihazların profesyoneller tarafından kurulmasının verimlilik ve enerji maliyeti açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor. Klima cihazı kurulmadan önce muhakkak bir keşif çalışması yapılması gerektiğini anlatan Altaç, aynı büyüklükteki iki oda için bile çok farklı kapasitede klimalar gerektiğini hatırlatıyor. Altaç, monte edilecek cihazın, odanın yönü, duvar ve pencerelerin cinsi, güneş-gölge durumu gibi ölçümlerle tespit edilmesi gerektiğine işaret ediyor. “Satış sonrası şikâyetler incelendiği zaman sorunların yüzde 80’inin kurulum hatalarından kaynaklandığı görülüyor.” diyen Altaç, markalı ürünleri tercih eden müşterilerin önemli bir bölümünün daha önce ucuz markaları kullanıp memnun olmayan kişiler olduğunu söylüyor. KlimaPlus Genel Müdürü Altaç, sözlerini şöyle sürdürüyor: “Müşteriler, klimanın sadece soğutma yapmasını değil, farklı ihtiyaçları karşılamasını da bekliyor artık. Isıtmasını, havayı temizlemesini, doğaya zarar vermemesini ve aynı zamanda çok ses çıkarmamasını istiyorlar. Bütün bunlara uygun fiyat talebini de eklediğiniz zaman, bu şartları ancak markalı ürünler karşılıyor.”
    
     Alarko Carrier Pazarlama Müdürü Hırant Kalataş, daha çok yazın satılan klimaların artık dört mevsim kullanıldığını ifade ediyor. Gelişen teknoloji sayesinde bugün klimaların daha az enerji tüketen ve daha fonksiyonel bir yapıya kavuştuğunu söyleyen Kalataş, pazarın ciddi bir büyüme potansiyeline sahip olduğunu dile getiriyor. Tüketicilerin ürün tercihlerinde sadece fiyata odaklanmaması gerektiğini ifade eden Kalataş, satış sonrası hizmetlerin bir cihazın verimli ve etkin kullanımı için büyük önem taşıdığını sözlerine ekliyor.
    
Distribütör Marka
ALARKO-CARRIER TOSHIBA 
ALARKO-CARRIER FUJITSU 
KLİMAPLUS MELCO 
VIESSMANN LG 
PANATEK PANASONIC 
GRUP KLIMA HITACHI 
DİZAYNTEKNİK SAMSUNG 
ISISAN HIGHLIFE 
AS SOĞUTMA DIAMOND 
ELTA SANYO 
AKFEL MHI 
Klimada dikkat edilmesi gereken hususlar

Veriminin ve ömrünün artması için klimaya periyodik bakım yaptırılmalı.
Pencere tipi, split ve portatif klima gibi küçük cihazlarda kullanılan hava temizleme filtreleri belli aralıklarla temizlenmeli.
Gerek iç gerekse dış tarafa, hava giriş ve çıkışını engelleyecek herhangi bir cisim konmamalı.
Montaj sırasında gerekli mesafenin bırakılmasına dikkat edilmeli.
Soğutulan mekân -çok güneş alıyorsa- perde, panjur vb. ile gölgelenmeli.
Duvar, tavan, pencere ve zeminin mümkün olduğu kadar ısı yalıtımlı olması kışın daha ucuza ısınmayı, yazın daha ucuza serinlemeyi sağlar ve konforu artırır.
Klima kullanılan odaların kapı ve pencereleri mümkün olduğunca kapalı tutulmalı.

Kaynak: Aksiyon - Sayı: 563 - 19.09.2005
Ufuk Şanlı