| |
Genel özellikleri
Yaprakları iri, kalp şeklinde, uzun saplı ve ince tüylü; çiçekleri farklıuzunluktaki sürgünler üzerinde, şemsiye dizilişli, beyaz kırmızı, pembe ve mavirenkli iç mekan süs bitkileridir.
Doğada 500 türü bulunan Primula cinsinin başka süs bitkileri yetiştiriliciliğindeönemli olan türleri P.kewensis,P.malacoides ve P.sinensi’tir. Anavatanı Çin’dir.
İklim özellikleri
Kışın sıcaklığı 10-12 C olan yerlerde muhafaza edilebilir; ancak bitkilerinçiçek oluşturmaları isteniyorsa 12-15 C sıcaklığa yükseltilmelidir. Gece sıcaklığı5C’nin altına düşmemelidir. Yüksek orantılı nem ister. Aydınlık, ama doğrudangüneş ışığı almayan yarı gölge yerlerde bulundurulmalıdır. Fazla güneş yaprakyanıklığı yapar.
Toprak istekleri
John Innes saksı kompostu No.2’de iyi gelişir. Yani daha yüksek düzeydebesin maddesi istendiğinde boynuz ve tırnak unu ile kalsiyum fosfat ve potasyumsülfat oranları 2 kat artırılır.
Ayrıca, hacim olarak 2 kısım turba, 2 kısım yaprak çürüntüsü ve 1 kısımkumun karışımıyla elde edilen harç da kullanılabilir. Bir başka harç ise, yinehacim olarak eşit miktarlarda yaprak çürüntüsü, yanmış ahır gübresi ve kumun karışımındanoluşur.
Üretim tekniği
Üretimi tohum ile Nisan-Ağustos ayları arasında yapılır. Tohumlar hacimolarak 3 kısım turba, 1 kısım yaprak çürüntüsü, 1 kısım yaprak tınlı toprak ve1 kısım perlitten oluşan karışıma ekilir. Tohum kompotu olarak, hacim olarak eşitmiktarlarda tınlı toprak, yaprak çürüntüsü ve kum karışımı da kullanılabilir.Kullanılan tohumun taze olmasına özen gösterilmelidir.
Ekim yapıldıktan sonra tohumların üzeri toprakla örtülmez, yalnız hafifçebastırılır. Tohum kasalarının üzeri camla örtülür ve gölge bir yerde bulundurulur.Çimlenme gerçekleşir. İlk gerçek yaprağın çıkmasından sonra, fideler içerisineJohn Innes saksı kompostu No.2 bulunan kasalara 3-4 cm arayla şaşırtılır. 1-1.5ay sonra da küçük saksılara alınır.
Gübreleme
Her yıl Mart ayında saksı değiştirme yapılır. Mart-Ağustos ayları arası2 haftada bir kez 1-2 g/1 kompoze gübre verilir.
Sulama
Yüksek orantılı nemle birlikte bol miktarda suya gereksinim gösterir. Bunedenle bitkiye bulunduğu ortamın sıcaklığına göre bol su püskürtme sırasındaçiçeklerine su değdirilmemelidir.
Budama
Kuruyan ve çürüyen yaprak ve çiçekler kesilip uzaklaştırılmalıdır.
Hastalık ve zararlıları
Önemli hastalıkları Kloroz, Virüs, Kök Çürüklüğü ve Kurşuni Küf; zararlılarıise Nematodlar, Sümüklü Böcekler, Yaprak Bitleri, Unlu bitler ve Toprak kurtları’dır.
Kloroz yaprakların açık yeşilden sarıya kadar değişen renklerin alması şeklindetanımlanır. Özellikle bitkinin dinlenme döneminin başlaması ile yapraklarda damararalarında sararmalar görülür. İleriki dönemlerde yapraklar tümden sararır veölür.
Bu durumun önlenmesi için, saksı toprağını gereğinden fazla nemli ve fazlakuru tutulmamalı, saksı toprağında fazla miktarda kil içermesi nedeniyle yeterlihavalanmanın olmaması engellenmeli, saksı değiştirme zamanının geciktirilmemesive azot, magnezyum, demir, mangan gibi besin maddelerinin noksanlığının önlenmesidüzenli gübreleme ve bitkinin yeterince güneş ışığından yararlanması gerekir.
Virüslü hastalıkların ilaçla mücadelesi yapılamamaktadır. Ancak taşıyıcıve hastalıklı bitkilerin yetiştirilmemesi, toprağın virüs bulaşıklı olmaması gerekir.
Siyah kök çürüklüğü, bu hastalıktan etkilenen bitkilerde gerilmeler, yaşlıyapraklardan başlayan kloroz ve çoğunlukla solgunluk belirtileri görülür. Köklerdeçürümeler olur. Korteks (kabuk tabakası) genellikle açık kahverengi, bazı hallerdesiyah renk alır. Hastalık etmeni olan fungus toprakta uzun süre yaşama yeteneğindeolan çok sayıda klamidosporlar oluşturur.
Mücadelesi, saksı toprağının patogen ile bulaşık olmamasına dikkat edilmelive saksı toprağının çok nemli bırakılmamalıdır.
Kurşuni küf
Yaprak, gövde ve çiçeklerde etkilidir. Fazla nemli ortamlarda bu bitkikısımlarının üstlerini gri küf tabakası kaplar. Bulaşmalar çiçeklerde küçük koyurenkli lekeler halinde görülür. Uzun süre devam eden %85’in üzerindeki orantılınem ve özellikle 15-25 C sıcaklıklarda hastalığın yayılması için en uygun ortamdır.
Mücadelesi ve alınacak önlemler için
Yayılma koşulları olan sıcaklık ve nem oranlarını uygun düzeyde tutmak,hastalık parazit olduğu için bitkiyi yaralayan ve zarar veren her türlü faktördenkaçınılmalı, captan 50, su ile karışabilen toz halindeki ilaç yani formülasyonuw.p. olarak, 10lt ‘ye 1lt suya doz uygulanarak 15 gr uygulanmaktadır. Dichlofluanid50, w.p. 10/1 dozda 20g preparat uygulanır. Vinclozolin 50, w.p. 10/1 dozda 7.5gpreparat uygulanır.
Kök Ur Nematodları
Süs bitkilerinin köklerinde dişisi armut şeklinde, erkeğinde ince uzuniplik şeklindedir. Toprak altında bitkinin kökleri içinde beslenirler. Bitkiyiemer ve emme sonucu gelişerek irili ufaklı urlar oluşur. Bitkinin su ve besinmaddesini engeller. Bu sayede bitkide bodurlaşma, sararma ve geişmede gerilemelergörülür.
Mücadelesi
Nematodlara karşı kullanılan ilaçlar bitkiye zarar verdiği için, bitkininekim ve dikiminden önce Dichloropropene ile plastik örtü altında fümigasyonu yapılmalıdır.
Buharlı toprak sterilizasyonunda nematodlar ortalama 15 dk 55 C’de yapılanilaçlı mücadelede 1m3 harca 3 g katılmak suretiyle Aldicarb 15 kullanılmaktadır.Hastalık parazit olduğu için bitkiyi yaralayan ve zarar veren her türlü faktördenkaçınılmalı, Captan 50 , su ile karışabilen toz halindeki ilaç yani formülasyonuw.p. olarak, 10lt ‘ye 1lt suya doz uygulanarak 15 gr uygulanmaktadır.
Dichlofluanid 50, w.p. 10/1 dozda 20g preparat uygulanır. Vinclozolin 50,w.p. 10/1 dozda 7.5g preparat uygulanır. Sümüklü böcekler yumuşak ve çıplak vücutluolup, renkleri esmer, kiremit veya grimsi renkte olabilirler. Süs bitkisinin yaprakve sürgünlerini kemirerek zararlı olurlar.
Mücadelesi, öncelikle sümüklü böcekler toplanıp yok edilmeli veya Metaldehydeetkili hazır zehirli yemlerden birisi akşamüzeri salyangoz ve sümüklü böcekleringeçebileceği yerlere yığınlar halinde konmalıdır.
Yaprak bitleri, Püseron, ballık adları ile tanınırlar. Vücutları yumuşakbazen hafif tozlu veya bir mum salgısı ile örtülü olabilirler. Renkleri yeşil,siyah, sarı, kırmızı, beyaz ve kahverengimsidir.
Yaprak bitleri bitkileri sokup bitki öz suyunu emerek yaşar. Emme sırasındasalgıladıkları toksik ve tahriş edici maddelerle yaprak kıvrılması veya şişkinlikgibi anormal oluşumlara neden olurlar. Yaprak sararır ve kurur. Virus hastalıklarınıtaşıyarak önemli zararlara yol açarlar.
Mücadelesi, aşağıda adı ve kullanım dozu verilen ilaçlardan birisi su ilekarıştırarak uygun bir pülvizatörle bitkiye püskürtülmelidir. Parathion-methyl35 E.C. ( sıvı görünümünde % 20-50 arasında etkili madde içeren) 10 cc’lik 10/1suya preparat veya Malathon 20 E.C. ( sıvı görünümünde % 20-50 arasında etkilimadde içeren) 25 cc’lik 10/1 suya preparat kullanılabilir.
Unlu bitler
Kabuklu bitlerle akraba olmalarına rağmen süs bitkilerindeki önemleri dolayısıylafarklılık göstermektedir. Sarımsı renkte olan vücudun üzeri una benzer mumlu maddelerdenoluşmuş bir örtü tabakasıyla kaplı olduğundan beyaz renkte görünür. Kabuklu bitlerlebitkilerde benzer zararlar göstermeleriyle birlikte ilaçlarla mücadelesi şu şekildeyapılmaktadır;
# Azinphos-methyl 35, E.C. (Sıvı görünümünde, genellikle % 20-50 arasında etkilimadde içeren), 10/1 dozda 10 cc preparat.
# Dichlorvos 50, E.C. (Sıvı görünümünde, genellikle % 20-50 arasında etkili maddeiçeren), 10/1 dozda 20 cc preparat.
# Diazinon 20, E.C. (Sıvı görünümünde, genellikle % 20-50 arasında etkili maddeiçeren), 10/1 dozda 20 cc preparat.
# Malathion 50, , E.C. (Sıvı görünümünde, genellikle % 20-50 arasında etkilimadde içeren), 10/1 dozda 20 cc preparat seklinde hazırlanıp bitkiye verilir.
# Toprak kurtları, Yumurtadan yeni çıkmış larva ortalama 1.5 mm, olgun larva3-4 cm boyunda sarı ile kahverengi arasında değişen renktedir. Ergini 4-5 cm açıklığıolan bir kelebektir. Genç bitkileri kök boğazından keserek zarar yapar.
# Mücadelesi, hazırlanacak zehirli yem akşamüzeri bitki diplerine verilir. Chlorpyrifos-ethyl25, w.p.(su ile karışabilen toz halindeki ilaçlar) 10/1 dozda 300g preparat uygulanabilir.
Kaynak: bahcenet.com |
|
