Yılda 2 milyar YTL’lik hacme ulaşan yer karosu pazarında, çiniye olan talebin giderek artması, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan atölyelerin sayısında yeniden artışa yol açtı. Karoda nostaljiye yönelinmesiyle birlikte, atölyelerde tek tek üretilen çiniler, tarihi binaların restorasyonlarının yanı sıra, artık modern binaların girişlerinde, merdiven sahanlıklarında, antrelerde, koridor, banyo, mutfak zeminlerinde ve balkonlarda kullanılmaya başlandı. 

Yılda 250 milyon metrekarelik üretimin gerçekleştiği 2 milyar YTL’lik yer karosu pazarında nostaljiyi sonunda çiniyle yakaladık. 30 firmanın rekabet ettiği, toplam üretimin yüzde 45’inin ihraç edildiği pazarda, 1800’lü yılların motiflerini içeren çinileri üreten firma sayısı da her geçen gün artıyor. Sanatçı ve ustaların bir araya gelerek oluşturduğu atölyelerde tek tek üretilen çiniler, tarihi binaların restorasyonlarının yanı sıra, artık modern binaların girişlerinde, merdiven sahanlıklarında, antrelerde, koridor, banyo, mutfak zeminlerinde ve balkonlarda kullanımı hızla artıyor. 

1800’lü yıllarda Fransa’nın güneyinde uygulanmaya başlanan karo çiniler, 19’ncu yüzyıldan itibaren Türkiye’de kullanılmaya başlandı. Ekonomide yaşanan değişim ve teknolojideki gelişmeler, pazarın hızla üretimi daha kolay ve seri gerçekleştirilebilin seramik, marley, laminant, linolyum gibi malzemelere kaydı. Tek tek elde üretimi gerçekleştirilen karo çiniler ise, özellikle 1960’lı yılların başından itibaren  giderek yok olmaya başladı. 

ESKİ DESENLER SEÇİLİYOR

Mavi Pencere Güzel Sanatlar Atölyesi Yöneticisi Zekai Bostancı, son yıllarda konutlarda çini kullanımının arttığına dikkat çekerek, karo çini üretimlerini kendi atölyelerinde gerçekleştirdiklerini, geliştirdikleri yeni modelleri, eski çini ustalarının yöntemleriyle harmanladıklarını söyledi. Desenli çinilere, el işine değer veren, doğal olana yatkın, geçmişteki güzelliklerden vazgeçmemiş tüketicilerin talep gösterdiğini aktaran Bostancı, "Elimizdeki desen sayısı oldukça fazla. Geometrik, bitkisel, art-noveau, art-deco, modern desenler. Ama son zamanlarda çini siparişi verenlerin neredeyse tamamı eski karoların desenlerinden yana tercih kullanıyor. Bitkisel desenlere eğilim fazla görülüyor. Yer karolarına nostaljik yaklaşanlar eskiden kullanılmış desenlerin aynısını tercih ediyor. Yeni ve daha modern bir yaklaşımla tasarlanmış desenlere yakınlık duyanlar daha az sayıda" diye konuştu.

METREKARESİ 45 YTL

Zekai Bostancı, 150 yıl önceki şekliyle karo çini üretimini gerçekleştirdiklerini ve el işi karakterini aynen koruduklarını dile getirerek, karo çinilerin metrekare fiyatlarının 45 ile 55 YTL arasında değiştiğini, tek renk karoların 22.5 YTL, birkaç özel ayrıntılı desenin fiyatının ise daha yüksek olduğu bilgisini verdi. Fiyatlarını, bir ustanın bir günde üretebildiği çini sayısına göre belirlediklerini söyledi.

Türkiye’de bazı tüketicilerin muhteşem karo çinilerinin üzerini ucuz seramikle kapladığına değinen Bostancı, "2002’de İstanbul Yapı Fuarı’na vitray, mozaik, resim ve rölyef örnekleriyle katılmıştık. Fazla bir şey beklemeyerek standımızın zeminine desenli karo döşemiştik. Ziyaretçilerin büyük çoğunluğu yere bakarak ’Anneannemin evindeki gibi, teyzemin evindeki gibi, çocukken Fatih’te oturduğumuz evdeki gibi’ diye başlayan cümlelerle hayranlıklarını dile getirdiler. Sonraki yıllarda da çok duydum, bu sözleri. Toplumda güzelliğe ve el emeğine saygı yok edilemedi" dedi.

Avrupa’dan Brezilya’ya karo çini gönderdik

Türkiye’de kullanılmış bütün çinilerin desenlerini derleyip kalıplarını yapmayı hedeflediklerini anlatan Bostancı, genel olarak mimarların, dekoratörlerin sanatsal yer döşemesi konusundaki bütün arayışlarına çözüm sunan bir tasarım ve uygulama ekibi olarak faaliyet göstermek istediklerini söyledi. Bostancı, şöyle devam etti: "Bir dönem oldukça yaygın kullanılan çeşitli mozaik ve karo çini hakkında yazılı çok kaynak yok. Kişisel merakımızla araştırdık, yurtdışından kaynaklar edindik, eski ustaları bulup konuştuk ve bir birikim oluşturduk. Mimarlık eğitimi veren kurumlarla işbirliği kurup bu konuda bildiklerimizi aktarmak istiyoruz. Çeşitli amaçlarla İsviçre’ye, Kıbrıs’a, Almanya’ya ve Brezilya’ya desenli karo çini gönderdik. Şimdi bu çalışmaları daha düzenli yürüterek ürünlerimizi yurtdışında tanıtıyoruz."

Boya miktarı kuyumcu terazisinde belirleniyor

Türkiye’de karo çini üretici atölye sayısının hızla arttığını dile getiren Zekai Bostancı, "Bizim çiniye yaklaşımımız biraz farklı. Renk karışımlarımızı sanatçılarımız geçmişte olduğu gibi kuyumcu terazisinde tartarak hazırlıyor. Evinde bulunan eski karolardan bir örnek getirip, iki adet üretmemizi isteyen müşterileride, toplu sipariş verenlerden ayırmıyoruz. Belirli sayıda karo üretiminde kullanılan kalıpları revizyondan geçiriyor veya yeniliyoruz. Karolarımız diğerlerine ve hatta eskiden yapılmış olanlara göre daha sıkı, daha sert ve emicilik özelliği çok daha düşük" diye konuştu.

kaynak:hürriyet