Herkes adeta mortgage'ı bekliyor. Sanki mortgage çıkınca konutlar bedava olacak. Hadi bedavayı bir yana bırakalım, sanki ev fiyatları çok ucuzlayacak. Oysa, yok öyle şey.
Peki, nereden çıktı bu olmayacak ucuzluk?
Bazı TV programlarında, Boğaz'daki villalar, yalılar gösterildi, vatandaş adeta heveslendirildi. Oysa, konut sahibi olmayan vatandaşların çoğuna en büyüğü 75 M2 olan daireler lazım. Mortage için özel kanun gerekiyor ama daha o kanunun çıkması bir yana, kanun için teşebbüse bile geçilmedi.
Kanunun yürürlüğe girmesi için en iyimser tahminle bir yıl gerekiyor. Emlak Komisyoncuları Derneği Başkanı Sabri Ateş'e göre 5 yıl için 8 milyon konuta ihtiyaç var. Bugün Türkiye'de zaten 1.5 milyon adet konut açığı mevcut. Akla şu soru geliyor: Mortgage şartına uygun bu milyonlarca konutu kim inşa edecek Başa dönelim...

Bu inşaatlar kime göre olacak?
Bazı TV kanallarının gösterdiği gibi üst gelir grubuna göre mi, halka göre mi? Bakın "milyon dolarlık projelere imza atan" mimar Eren Talu bile mortgage bekliyormuş...

Mortage sistemi sadece bitmiş ve oturma izni alınmış konutları kapsıyor. İnşaatı tamamlanmamış konutlar için geçerli olmayacak. İşyeri, dükkân, otel gibi ticari amaç taşıyan yerler mortgage kredisini kullanamayacak. Sistem sadece evi olmayanları konut sahibi yapmayı amaç edinmiyor. Birden fazla konutu olanlar da bu sistem ile yeni konutlar alabilecek. Mortgage ile satın alınacak konutların ruhsatlı olması şartının yanı sıra iskânının bulunması ve deprem yönetmeliğine uygunluk şartı aranacak. Konut hem doğal afet sigortasıyla sigortalanacak hem de alınacak kredinin taksitlerin ödenmemesi riskine karşı sigortalanması gerekecek.

Mortgage sisteminde satın alınmak istenen evin bedelinin en az yüzde 25'i peşin olarak ödenecek. Mortgage kredisini sadece bankalar vermeyecek. Özel finans kurumları (ÖFK), finansman şirketleri, finansal kiralama şirketleri de tüketicinin müracaat edebilecekleri yerler olacak.

YİNE Ateş'e göre "Batı'da, gelişmiş ülkelerde 100 M2 bir konut 30 milyar TL'ye mal olurken bizde fiyat 150 milyar TL'ye kadar çıkıyor. Bu işte büyük rant kovalanıyor." Mortgage sisteminden yarar umuluyorsa evsiz dar gelirliye 75 M2 konut için kredi vermek yararlı olacak. Gerisi boş