Marmara Depremi'nde ölen 17 bin 510 kişinin yaşadığı 16 bin 649 binayı yapanlar kurtuldu. 7.5 yıllık zamanaşımı süresi doldu ve davalar düştü.
Marmara Depremi'nin merkez üssü de olması nedeniyle en fazla can ve mal kaybına yolaçtığı Kocaeli'nin merkez ilçesi İzmit ve Gölcük ile Sakarya, Yalova ve İstanbul sınırları içinde depremde yıkılan binalarda can verenlerin yakınları binlerce dava açtı. Ancak Yargıtay bu davalarda, suç tarihini 'Binanın yapılış tarihi' olarak değerlendirdiği için, binlerce dava 'Takipsizlik' kararları ile ortadan kalktı.
Binaların fenni sorumlusu olan Mimar ve Mühendisler ile binlerce müteahhit de, ilgili yasada öngörülen 'Dikkatsizlik ve tedbirlik sonucu ölüme sebebiyet vermek' suçundan 5 yıla kadar hapis cezasından kurtuldu. Ancak daha sonra Yargıtay görüş değiştirerek, suç tarihini 'binaların yıkıldığı tarih' olarak kabul edince, Cumhuriyet Savcılıklarında bekleyen bazı davalar yeniden açıldı.
BAŞKAN DA CEZAEVİNE GİRDİ

Bu yargılamalar sonunda da sadece Kocaeli Bölgesi'nde, aralarında daha önce mimarlık yapan Gölcük'ün İhsaniyle Beldesi belediye Başkanı Ahmet Levent'in de bulunduğu 6 mimar ve müteahhit cezaevine girdi. Mehil süreleri dolmak üzere olan 6 mimar ve müteahhit de, kesinleşen 10 aylık cezalarını çekmek üzere cezaevine girmeye hazırlanıyor. Sadece Kocaeli'de 80 kadar dava devam ediyor, bazıları da Yargıtay'da bekliyor.

MAHKEMELER MÜTEAHHİTLERE ÇALIŞTI 

- Depremden sonra bölgede hukuki yardım masaları kuruldu. Başta müteahhitler olmak üzere sorumlular hakkında soruşturma başlatıldı

- Soruşturma sürecinde en büyük sorun enkazlardan örnek alınması, saklanması, ölen kişilerin ve sorumluların tespitindeydi. Bu nedenle soruşturmaların davaya dönüşmesi bir yılı geçti.

- İlk davalar asliye ceza mahkemelerinde açıldı. Ancak Yargıtay'ın kararıyla davalar ağır ceza mahkemelerine sevk edildi. Sevk işlemi hem uzun sürdü hem de karışıklığa neden oldu.

- İlk tespitler yetersizdi. Depremden yıllar sonra bile mahkemeler enkaz artıklarından örnek alınması kararı veriyordu. Elde delil olmayınca, beraat kararları çıktı.

- Üniversitelerin hazırladıkları ve birbirini tutmayan bilirkişi raporları davaları uzattıkça uzattı. Özensiz hazırlanan raporların 'suçsuz' dediği sanık yargılanmaktan kurtuluyordu.

- Zamanaşımı konusu hep sorun oldu. Mahkemeler, suç tarihi olarak binanın yapım tarihini esas alınca, onlarca dava 'zamanaşımı' dolduğu için ortadan kalktı. Sadece Kocaeli'nde düşen dava sayısı 150'ydi. Yargıtay karmaşaya son noktayı koydu ve zamanaşımını depremin meydana geldiği tarih olarak belirledi.

- Deprem bölgesinde görev yapan bir yargıç da ortaya çıkan sonuçtan memnun olmadığını söylüyor: "Dosyalar önümüze geldiğinde delil bulmak zordu.

Kusur oranının saptamak için elimizde enkaz örneği olması gerekiyordu. Yeniden alınmasını istedik ama çok geçti. altyapı sorunları vardı. Dosyaların devri çok zamanımızı aldı. Bilirkişi raporları da çelişki doluydu. Elimizden geleni yaptık ama..." 

DAVALAR BUGÜN DÜŞECEK

Kocaeli Barosu Başkanı Ersayın Işık, Türk Ceza Kanunu'nun 383'üncü eski maddesine göre 5 yıl hapis cezası öngörülen davaların zamanaşımının 7.5 yıl ile sınırlı olduğunu, depremin ardından geçen 7.5 yıllık sürenin de 17 Şubat'ta dolduğunu hatırlattı. Işık, daha önce bu davalarla ilgili 4616 sayılı erteleme yasası bulunduğunu, bu yasa kapsamında ertelenip ortadan kaldırıldığını belirterek şunları söyledi:

"Ama daha sonra Gölcük'teki takipsizlik kararı verilen davalar, müfettiş incelemesi sonucu yeniden açıldı. Daha sonra savcılıkta kalıp takipsizlik kararı verilen 100 kadar davanın yeniden açılmasına karar verildi. Bunun üzerine yeniden yargılama başladı. Yeniden açılan dava sayısının az olmasının sebebi bu. Yargıtay daha önce binanın yapım tarihini zamanaşımı bakımından değerlendiriyordu. Daha sonra görüş değiştirdi. Binanın yıkım tarihini suç tarihi olarak kabul etti. Yargılama ağır ceza mahkemelerinde başladı.

Ve Türk ceza Kanunu'nun 383/2 maddesi gereğince suçlu sayılan mühendis ve müteahhitler ceza aldı. Yaklaşık 80 civarında dava dosyası 7.5 yıllık zamanaşımı süresi dolduğu için düştü."